Na literę S składa się 20 powszechnie uznawanych suwerennych państw, a po doliczeniu terytoriów zależnych i obszarów o nieuregulowanym statusie liczba pozycji rośnie do ponad 30. W praktyce do gry Państwa-Miasta najczęściej wystarczą Słowacja, Serbia, Singapur, Syria, Somalia i Stany Zjednoczone. Poniżej znajdziesz pełną listę, dane o stolicach oraz podział na kontynenty.
Jak liczyć państwa na literę S?
Pierwszy problem to język odniesienia. W polskim zapisie Szwajcaria i Szwecja zaczynają się od znaku S, ale dwuznak „sz” sprawia, że część graczy nie uznaje ich za odpowiedzi na tę literę. W angielskim Switzerland i Sweden bez wątpliwości trafiają do zestawienia, podobnie jak Spain, South Africa czy Saudi Arabia.
Drugi poziom to status polityczny. Do rozgrywki można włączyć wyłącznie suwerenne kraje, czyli na przykład członków Organizacji Narodów Zjednoczonych, albo też terytoria zależne i częściowo uznawane. W standardzie ISO 3166 obok państw widnieją między innymi Saint-Pierre i Miquelon, Sint Maarten czy Svalbard i Jan Mayen.
Trzeci poziom to zmiany historyczne. Eswatini do 2018 roku nazywało się Suazi, Tajlandia do 1939/49 funkcjonowała jako Syjam, a Serbia i Czarnogóra tworzyły jedno państwo w latach 2003–2006. Dlatego przed grą warto ustalić, czy akceptujecie nazwy historyczne, terytoria zależne oraz państwa nieuznawane, takie jak Somaliland, Kosowo czy Tajwan.
W polskim alfabecie Szwajcaria i Szwecja rozpoczynają się od litery S, choć dwuznak „sz” bywa w grach traktowany jako osobny przypadek.
Lista państw i terytoriów na S
W tabeli znajduje się 31 pozycji, które pojawiają się w popularnych spisach do gry Państwa-Miasta. Dane obejmują stolicę lub siedzibę władz, kontynent oraz przybliżoną liczbę ludności:
| Państwo lub terytorium | Stolica | Kontynent | Ludność |
| Sahara Zachodnia | Al-Ujun | Afryka | 600 000 |
| Saint Kitts i Nevis | Basseterre | Ameryka Północna | 47 000 |
| Saint Lucia | Castries | Ameryka Północna | 180 000 |
| Saint Vincent i Grenadyny | Kingstown | Ameryka Północna | 101 000 |
| Saint-Barthélemy | Gustavia | Ameryka Północna | 11 000 |
| Saint-Martin | Marigot | Ameryka Północna | 32 000 |
| Saint-Pierre i Miquelon | Saint-Pierre | Ameryka Północna | 6 000 |
| Salwador | San Salvador | Ameryka Północna | 6 300 000 |
| Samoa | Apia | Oceania | 219 000 |
| Samoa Amerykańskie | Pago Pago | Oceania | 47 000 |
| San Marino | San Marino | Europa | 34 000 |
| Senegal | Dakar | Afryka | 18 500 000 |
| Serbia | Belgrad | Europa | 6 600 000 |
| Seszele | Victoria | Afryka | 131 000 |
| Sierra Leone | Freetown | Afryka | 8 900 000 |
| Singapur | Singapur | Azja | 6 000 000 |
| Sint Maarten | Philipsburg | Ameryka Północna | 44 000 |
| Somalia | Mogadiszu | Afryka | 19 000 000 |
| Sri Lanka | Kolombo | Azja | 23 100 000 |
| Stany Zjednoczone | Waszyngton | Ameryka Północna | 345 400 000 |
| Suazi (obecnie Eswatini) | Mbabane | Afryka | 1 200 000 |
| Sudan | Chartum | Afryka | 50 400 000 |
| Sudan Południowy | Dżuba | Afryka | 11 900 000 |
| Surinam | Paramaribo | Ameryka Południowa | 634 000 |
| Svalbard i Jan Mayen | Longyearbyen | Europa | 2 900 |
| Syria | Damaszek | Azja | 24 700 000 |
| Szkocja | Edynburg | Europa | 5 500 000 |
| Szwajcaria | Berno | Europa | 8 900 000 |
| Szwecja | Sztokholm | Europa | 10 600 000 |
| Słowacja | Bratysława | Europa | 5 400 000 |
| Słowenia | Lublana | Europa | 2 100 000 |
Liczby są szacunkowe, a w przypadku terytoriów zależnych odnoszą się do lokalnych rejestrów. W Szwajcarii formalnie nie ma jednej stolicy – siedzibą rządu jest Berno.
Jak wygląda rozmieszczenie państw na S na mapie?
Kraje na literę S nie tworzą zwartego bloku. Najwięcej pozycji przypada na Afrykę, kolejne miejsca zajmują Europa oraz Ameryka Północna.
Europa
W Europie na literę S mieszczą się Serbia, Słowacja, Słowenia, San Marino, Szkocja, Szwajcaria i Szwecja. Trzy pierwsze wyrosły z rozpadu Jugosławii i Czechosłowacji, co łatwo wykorzystać jako skojarzenie w grze.
San Marino jest najstarszą republiką świata – według tradycji założono ją w 301 roku. Szwajcaria przyciąga z kolei najwyższym w tej grupie PKB na mieszkańca, wynoszącym 82 950 dolarów.
Afryka
Afryka ma osiem pozycji na S: Senegal, Seszele, Sierra Leone, Somalia, Sudan, Sudan Południowy, Suazi i Sahara Zachodnia. Do tego dochodzi nieuznawane Somaliland ze stolicą w Hargejsie.
Sudan i Sudan Południowy to dwa różne państwa. Drugie z nich ogłosiło niepodległość w 2011 roku i jest jednym z najmłodszych krajów świata. Przez Sudan przepływa Nil, najdłuższa rzeka Afryki.
Sierra Leone i Somalia zmagały się w ostatnich dekadach z poważnymi konfliktami, co pokazuje, że wspólna litera nie mówi nic o stabilności politycznej.
Azja i Oceania
W Azji mieszczą się Singapur, Sri Lanka i Syria. Singapur to miasto-państwo o powierzchni 692,7 km² i jednej z najsilniejszych gospodarek świata. Syria z kolei od lat jest przykładem kraju rozrywanego wojną.
W Oceanii na literę S odpowiada Samoa ze stolicą Apia. W zestawieniach terytorialnych pojawia się też Samoa Amerykańskie.
Ameryka Północna i Południowa
Karaiby reprezentują Saint Kitts i Nevis, Saint Lucia oraz Saint Vincent i Grenadyny – trzy niewielkie państwa wyspiarskie. W Ameryce Północnej leżą także Salwador i Stany Zjednoczone, a w Ameryce Południowej Surinam z dochodem narodowym brutto 246 dolarów na mieszkańca.
Które państwa na S przodują pod względem powierzchni, liczby ludności i zamożności?
Największy obszar w tej kategorii zajmują Stany Zjednoczone z powierzchnią 9 373 967 km². Na drugim biegunie znajduje się San Marino, którego terytorium liczy 61,6 km².
Pod względem liczby mieszkańców również prowadzi USA – obecnie to około 345 400 000 osób. San Marino zamieszkuje zaledwie 34 000 ludzi, co czyni je najmniejszym państwem na S także pod tym względem.
Największym krajem na literę S są Stany Zjednoczone, a najmniejszym San Marino z powierzchnią 61,6 km².
Szwajcaria jest najbogatszym państwem na S – PKB per capita wynosi 82 950 dolarów. Na przeciwnym końcu znajduje się Surinam z dochodem narodowym brutto 246 dolarów na mieszkańca.
Najwyższym szczytem w państwie na S jest Denali w Stanach Zjednoczonych – dawniej Mount McKinley. Wierzchołek wznosi się na 6194 m n.p.m.
Jak zapamiętać państwa na S do gry Państwa-Miasta?
Najprostszy sposób to grupowanie według kontynentów i powtarzalnych nazw. Karaibskie „Saint” oraz afrykańskie „Sudan” łatwo wpadają w pamięć, a do tego w każdej kolejce można podać inną, mniej oczywistą pozycję.
Drugi ważny krok to zapamiętanie cech szczególnych. Szwajcaria ma najdłuższy tunel kolejowy na świecie – tunel bazowy pod Przełęczą Świętego Gotarda o długości 57 km. Szwecja z kolei szczyci się około 267 000 wysp.
W trakcie rozgrywki pomocne są takie pary skojarzeń:
- trzy karaibskie „Saint” – Saint Kitts i Nevis, Saint Lucia oraz Saint Vincent i Grenadyny,
- dwa afrykańskie państwa z „Sudan” w nazwie,
- San Marino jako najstarsza republika,
- Szwajcaria i Szwecja jako europejskie „sz” na literę S,
- Singapur i Syria jako kierunek azjatycki,
- Słowacja i Słowenia jako para środkowoeuropejska.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Ile suwerennych państw zaczyna się na literę S według artykułu?
Autor podaje 20 powszechnie uznawanych państw na literę S; po doliczeniu terytoriów zależnych i obszarów o nieuregulowanym statusie liczba przekracza 30.
Które kraje na S najczęściej wystarczają w grze Państwa‑Miasta?
W praktyce często wykorzystuje się Słowację, Serbię, Singapur, Syrię, Somalię i Stany Zjednoczone.
Dlaczego pojawia się niepewność przy liczeniu państw na literę S?
Rozbieżności wynikają z języka zapisu (np. dwuznak „sz”), statusu politycznego terytoriów oraz zmian historycznych nazw państw.
Czy Szwajcaria i Szwecja są traktowane jako zaczynające się na S?
W polskim zapisie obie nazwy zaczynają się od S, choć niektórzy gracze traktują dwuznak „sz” jako odrębny przypadek.
Które kontynenty mają najwięcej państw na literę S?
Najwięcej pozycji przypada na Afrykę, a następnie na Europę i Amerykę Północną.
Jakie są największe i najmniejsze państwa na S pod względem powierzchni?
Największe to Stany Zjednoczone, a najmniejsze to San Marino o powierzchni 61,6 km².
Które państwo na S ma najwyższe PKB per capita, a które najniższe?
Najwyższy PKB per capita ma Szwajcaria, natomiast najniższy z wymienionych posiada Surinam.
Jakie są praktyczne wskazówki zapamiętywania państw na S do gry?
Polecane jest grupowanie według kontynentów i powtarzalnych nazw (np. karaibskie „Saint” czy afrykańskie „Sudan”), oraz zapamiętanie charakterystycznych cech poszczególnych krajów.